Đang ăn tối, nhỏ Phương gọi nhờ thiết kế trang trí nội thất cho nhà sắp xây sang năm của nó. Nó chẳng ngại mình vẫn đang còn là sinh viên chưa làm project nào cả, bởi “tao thì biết mày là họa sĩ tí hon từ đó đến giờ mà”

Và thế là 1 luồng ký ức trở về… và tôi hiểu vì sao tôi chọn nó.

Cecconi Simone conceived the interiors and custom fixtures for the three unit types within the community – 4.1 meter-wide, 4.6 meter-wide and 5.8 meter-wide. The ground level and third floor of the 4.6 meter unit are represented in the model, in a clean palette of white, black, walnut and yellow.

Custom millwork, with alternating closed and open storage, spans the full length of the ground level, generating a continuous, horizontal composition of solids and voids. The stair, kitchen island tower and integrated exhaust hood introduce modulating elements of verticality.

Subtle millwork details in the kitchen include zero-edge Corian counters, a slotted shelf for standing dishes, back-painted seamless backsplash and integrated appliances. A built-in bench in the dining area is complemented by an integrated ledge in the living area, both with storage below.

The master suite features a custom walnut-laminate sleep unit, incorporating a bed, side tables, sofa and display niches with LEDs. The ensuite contains a specially-designed vanity with integrated white Corian sinks, counter and backsplash and open and closed storage cabinets in white and walnut laminate. Custom wall-mounted medicine cabinets are accessed via a pivoting mirror.

Theo tiếng Pháp, lịch sự bởi chữ ‘poli’. Nghĩa là nhẵn bóng, được ưa thích. Người lịch sự là người tuân giữ những nghi thức xã hội để chiếm được cảm tình của những người xung quanh.

Phép lịch sự (politesse) là tất cả những cách ăn nói và xử thế một cách tốt đẹp. Theo tự điển Việt Nam của Lê Văn Đức, thì lịch sự có nghĩa là đẹp đẽ, xinh xắn, đồng thời còn là nhã nhặn, biết lễ phép.

2. Tại Sao Phải Giữ Phép Lịch Sự

Nếu chúng ta chỉ sống một mình, trong một căn phòng riêng biệt, hay trong một nơi biệt lập, thì chúng ta nói năng, ăn mặc ra sao, chẳng ai thèm để ý tới. Đầu tóc, áo quần, nhà cửa chúng ta thế nào tuỳ thích.

Thế nhưng, chúng ta sống là sống với người khác, và trong cuộc sống chung này chúng ta phải làm thế nào, để trở nên một con người dễ coi và dễ thương. Ngày thường, nhà cửa chúng ta có thể bẩn thỉu, bề bộn… nhưng nếu có một nhân vật đến thăm, hẳn chúng ta phải dọn dẹp, quét tước cho gọn ghẽ, sạch sẽ… Chuẩn bị tiếp đón nhân vật ấy.

3. Sự Cần Thiết Của Phép Lịch Sự

Để hiểu rõ được sự cần thiết của phép lịch sự ấy, chúng ta thử trích dẫn một vài câu danh ngôn :

_ Lịch sự là bông hoa thơm của nhân loại.
_ Lịch sự là chiếc chìa khóa bằng vàng, có thể mở được mọi  khung cửa.
_ Người ta đòi hỏi gì ở một bông hoa, nếu không phải là hương. Người ta đòi hỏi ở chúng ta điều gì, nếu không phải là phép lịch sự.
_ Thà làm một thằng quỷ lịch sự còn làm một ông thánh sàm sỡ.
_ Lịch sự là một món tiền, càng tiêu càng lời.

4. Lợi Ích Của Lịch Sự

Chúng ta thường nói : công bằng phải đi trước bác ái, sự trọng kính phải đi trước tình yêu thương. Cũng vậy trong phạm vi giáo dục, chúng ta phải đào luyện để trở thành một con người trước đã, rồi sau đó mới trở thành người Kitô hữu. Việc giáo dục nhân bản ( đào luyện trở nên người) phải đi trước những việc giáo dục hay đào luyện khác.

Và trong việc giáo dục nhân bản, đào luyện làm người, thì phép lịch sự là phần quan trọng và căn bản nhất.

Nhờ giữ phép lịch sự, chúng ta sẽ gây được cảm tình của những người chung quanh. Và một khi đã chiếm được cảm tình, chúng ta sẽ dễ dàng tiến tới thành công. Vì thế, như trên chúng ta đã nói : lịch sự là chiếc chìa khóa bằng vàng có thể mở được mọi khung cửa.

Tuy nhiên trong khi giữ phép lịch sự, chúng ta cần thành thực, chân thành, bằng không thì chúng ta sẽ trở thành những kẻ bôi bác giả hình.

5. Tóm lược

Phép lịch sự là tất cả những cách ăn nói và xử thế một cách nhã nhặn và tốt đẹp. Sở dĩ chúng ta phải giữ phép lịch sự, bởi vì chúng ta sống là sống với người khác, và trong cuộc sống chung này, chúng ta phải trở nên người dễ thương và dễ mến.

Vì thế, phép lịch sự là nền tảng căn bản để xây dựng con người chúng ta. Nhờ giữ phép lịch sự, chúng ta sẽ gây được cảm tình của những người chung quanh. Và một khi đã gây được cảm tình, chúng ta sẽ dễ dàng tiến tới thành công. Vì thế người ta thường bảo : lịch sự là chiếc chìa khóa bằng vàng có thể mở được mọi khung cửa. Tuy nhiên, phép lịch sự đòi hỏi chúng ta phải thành thực, tránh đi mọi hình thức bôi bác giả hình.

LỊCH SỰ TRONG VIỆC CHÀO HỎI

1. Tại Sao Phải Chào Hỏi

Chào hỏi là biểu lộ sự thân thiện, quen biết, đồng thời là một phương tiện đặc biệt để gây thiện cảm. Người dưới gặp người trên mà không chào hỏi sẽ là kẻ thiếu lễ độ. Còn người trên không biết đáp lại lời chào của người dưới sẽ bị mang tiếng là kẻ hách dịch, khinh người.

2. Sự Chào Hỏi Thông Thường

Đối với bất cứ người quen biết nào, chúng ta có thể cúi đầu chào họ. Gặp người trên, chúng ta cúi đầu, hai tay xếp lại trước ngực. Gặp người ngang hàng, chúng ta chỉ cần cúi đầu.

Khi chào hỏi người trên, nếu đang đội nón hay mũ, phải dùng tay mặt cất nón, mũ ra hỏi đầu. Trường hợp miệng đang ngậm thuốc lá, thì cũng phải bỏ thuốc lá.

Trong lúc cúi đầu chào, chúng ta nói : chào ông, chào bà, bác ạ, thầy ạ… Gặp người chúng ta biết rõ chức vị của họ, chúng ta có thể nói chức vị của họ ra. Thí dụ : chào đại uý, chào bác sĩ…Nên tránh những thái độ và lời nói quá khúm núm, quỵ luỵ; thí dụ : con xin phép lạy cha ạ…

3. Bắt Tay

Gặp người trên, chúng ta không được tự tiện đưa tay ra trước, mà phải chở người trên đưa tay ra trước, chúng ta mới được phép bắt tay họ. Gặp người ngang hàng, hoặc người dưới, chúng ta có thể chào bằng cách bắt tay họ.

Phải đưa tay mặt ra bắt lấy tay mặt của người ta. Đã bắt tay, chúng ta phải bắt với tất cả sự niềm nở, thân mật, đừng bắt gượng gạo, quá mềm nhũn, nhưng cũng đừng xiết tay họ chặt quá, hoặc lắc tay họ hai ba cái, như kiểu thử sức họ.

Trong trường hợp tay đang dơ bẩn, hoặc đang mang bao tay, mà gặp người đưa tay ra bắt, chúng a nên lịch sự từ chối một cách khéo léo : xin lỗi ông, tay tôi đang dơ…Nếu chỉ mang bao tay vì thời tiết quá lạnh, chúng ta có thể để bao tay mà bắt.

4. Đang Đi Với Người Trên Mà Gặp Người Ngang Hàng:

Để người trên khỏi phải chờ đợi, chúng ta chỉ cần cúi đầu chào hoặc bắt tay qua. Nếu cần nói chuyện lâu, chúng ta phải xin lỗi người trên và giới thiệu người dưới với người trên để hai người chào hỏi nhau.

5. Gặp Người Trên :

Đang ngồi nói chuyện với nhau, mà gặp người trên tới, chúng ta phải đứng dậy, cúi đầu chào.

Đang ngồi trong lớp, thấy thầy giáo hay người trên  vào, để biểu lộ sự kính trọng và chào hỏi, toàn thể học sinh trong lớp đó phải đứng dậy, hai tay để xuôi. Trong lớp, muốn hỏi  thầy cô điều gì, phải giơ tay lên ra hiệu cho thầy cô.

6. Những Kiểu Chào Đặc Biệt

Những kiểu chào đặc biệt , như kiểu chào của quân đội, kiểu chào của thiếu nhi Bác Hồ…chỉ dành riêng cho những người trong đoàn thể đó, người thường không nên dùng.

7. Tóm lược

Chào hỏi là phương tiện biểu lộ sự thân quen, cũng như để gây thiện cảm. Đối với bất cứ người quen biết nào, chúng ta có thể chào bằng cách cúi đầu và nói : chào ông, chào bà…chào bác sĩ, chào đại úy,,, Khi chào người trên, nếu đang đội mũ, phải bỏ mũ ra, nếu đang hút thuốc, phải bỏ thuốc xuống.

Gặp người trên, chúng ta không được tự tiện đưa tay ra bắt, trái lại phải chờ họ đưa tay ra trước. Khi bắt, phải dùng tay mặt. Không được mềm nhũn, cũng đừng xiết tay họ quá chặt hay lắc đi lắc lại nhiều lần. Nếu tay ướt hoặc dơ, chúng ta nên lịch sự từ chối : xin lỗi ông, tay tôi đang ướt.

Trong lớp, khi thầy cô bước vào, chúng ta phải đứng lên, hai tay buông xuôi. Muốn hỏi điều gì, phải giơ tay làm hiệu.

LỊCH SỰ TRONG VIỆC GIỚI THIỆU

1. Giới Thiệu

Chúng ta dẫn người bạn tới nhà chơi, chúng ta đưa bạn ấy tới gặp ba má và nói : thưa ba má, đây là anh T…học cùng lớp với con, làm như thế tức là giới thiệu người bạn với ba má chúng ta.

Theo sự lễ độ, dẫn một người bạn vào nhà, chúng ta phải đưa người đó tới chào ba má. Đồng thời, khi đến nhà một người bạn, chúng ta nhớ nhắc người bạn dẫn chúng ta tới chào ba má của người bạn.

Trong bữa cơm thân mật, chúng ta mời ba bốn người đến tham dự, nếu họ chưa biết nhau, thì chúng ta giới thiệu tên và chức vị của mỗi người để tiện cho việc xưng hô và trò chuyện.

2. Giới Thiệu Ai Trước

Phải giới thi trên trước. Thí dụ : chúng ta dẫn người bạn đến thăm thầy giáo, hai người chào thầy xong, chúng ta nói : thưa thầy, đây là anh T…, bạn con đang học lớp 9 trường Thoại Sơn. Chúng ta đi đường với ba má, gặp một chị bạn cùng lớp, sau khi chào nhau, chúng ta giới thiệu chị bạn với ba má : thưa ba má, đây là chị H…học cùng lớp với con. Nói thế, tức là chị H đã biết người đi chung với chúng ta là ai rồi. Như vậy, thường chỉ giới thiệu người dưới với người trên là đủ. Trường hợp người dưới chưa biết rõ địa vị, chức vụ người trên, chúng ta mới giới thiệu người  trên lại cho người dưới.

Thí dụ : đang đi với anh chị của chúng ta mà gặp thầy dạy, chúng ta muốn đứng lại nói chuyện, trước hết chúng ta giới thiệu anh chị của chúng ta cho thầy giáo : thưa thầy, đây là anh chị con. Rồi giới thiệu thầy lại cho anh chị : đây là thầy A, dạy văn ở trường con.

3. Phải Làm Gì Khi Giới Thiệu

Khi giới thiệu, tay mặt phải giơ ra về phía người dưới và nói với người trên : thưa ba má, đây là chị H, học cùng lớp với con. Trường hợp giới thiệu người nọ với người kia, thí dụ chúng ta giới thiệu ông A cho ông B trước, tay mặt chúng ta giơ ra phía ông A và nói : xin giới thiệu ông A, cán bộ công tác tại bộ giáo dục. Rồi giơ tay về phía ông B và nói : đại úy đang công tác tại quân khu 4.

4. Phải Làm Gì Khi Được Giới Thiệu

Hai người được giới thiệu cúi  đầu chào nhau, hoặc có thể bắt tay nhau và nói : hân hạnh dược biết ông. Nếu là người trên và người dưới, thì  người trên đưa tay ra và người dưới mới được bắt.

Không cần giới thiệu hai người đã quen nhau. Trong trường hợp này, chúng ta chỉ cần nói : chắc hai anh chị đã quen nhau. Trong trường hợp một người định giới thiệu chúng ta với một người bạn đã quen biết, chúng ta nên đỡ lời hộ : thưa anh, chúng tôi đã từng quen biết nhau.

5. Tên hay Danh Vị Trước

Thường khi giới thiệu, chúng ta giới thiệu tên người đó trước và danh vị họ sau. Thí dụ : Xin giới thiệu ông Nguyễn Văn A, đại úy không quân. Trong một buổi lễ, đối với một vị khách đặc biệt, chỉ cần giới thiệu danh vị cho mọi người tham dự. Thí dụ giới thiệu : ông thủ trưởng bộ thông tin.

6. Tóm Lược

Khi dẫn bạn tới nhà chơi, chúng ta phải đưa bạn tới gặp ba má và giới thiệu : thưa ba má, đây là anh Y, học cùng  lớp với con, chúng ta phải giới thiệu người dưới cho người trên. Khi giới thiệu, tay mặt ta giơ ra về phía người dưới và nói… Hai người được giới thiệu cúi đầu chào nhau hoặc bắt tay và nói : hân hạnh được biết ông. Chúng ta giới thiệu tên người đó trước rồi mới đến tước vị. Đối với hai người đã quen nhau, thì không cần giới thiệu.

LỊCH SỰ TRONG CỬ CHỈ VÀ ĂN MẶC

1. Những Cử Chỉ Cần Tế Nhị

_ Khạc nhổ : ở mọi nơi, không được khạc nhổ xuống đất. Muốn khạc nhổ, thì khạc nhổ vào chiếc khăn tay và làm công việc đó một cách hết sức tế nhị và kín đáo.
_ Hắt hơi : phải dùng khăn tay che miệng.
_ Hỷ mũi : cũng phải dùng khăn tay. Khăn này phải được xếp gọn để trong túi hay trong xắc.
_ Ngáp : khi ngáp, ợ, phải dùng tay che miệng.
_ Gãi, ngoáy tai, cắt móng ta, cạy mũi…phải tránh làm những cử chỉ này nơi công cộng trước mặt người khác.
_ Xỉa răng : Người lịch sự chỉ xỉa răng lúc ngồi bàn ăn, không xỉa răng khi đi đường hoặc lúc nói chuyện với người khác.
_ Lễ độ và lịch sự không phải là khúm núm. Gặp người trên, khi thưa chuyện, chúng ta chỉ cần đứng thẳng người, hai tay duỗi thẳng hay để về phía trước, tránh những cử chỉ vừa nói vừa gãi đầu, gãi tai. Cũng nên tránh cử chỉ hai tay để sau lưng, biểu lộ con người thiếu lễ độ.

2. Đầu Tóc Và Áo Quần

_ Người lịch sự phải biết giữ vệ sinh, sạch sẽ. Tắm rửa là điều kiện quan trọng giúp chúng ta khoẻ mạnh và sạch sẽ. Vừa thức dậy, chúng ta phải rửa mặt, đánh răng và chải đầu tóc cho cẩn thận. Ra đường phố, đến trường học hay những nơi công cộng, phải lưu ý tới y phục của mình.

_ Áo quần phải đúng đắn, giản dị, k hông nên loè loẹt. Cúc áo cúc quần phải cài cẩn thận. Những người chưa quen biết, họ sẽ đáng giá chúng ta bằng bộ diện, kiểu cách ăn mặc của chúng ta. Bàn tay, ngón tay phải giữ cho sạch sẽ. Sau giờ làm việc phải rửa cho sạch.

Chúng ta không nên vội bắt chước lối ăn mặc quá lôi thôi, hay quá mới của một số nghệ sĩ, hay việt kiều. Lý do giản dị là vì  chúng ta không phải là nghệ sĩ, cũng chẳng phải là việt kiều. Nghệ sĩ nổi danh không phải vì kiểu cách ăn mặc, nhưng vì tài nghệ. Chúng ta không có tài như họ mà đã vội vã bắt chước cách ăn mặc của họ, thì sẽ trở thành trò cười cho thiên hạ.

3. Hơi Thở

_ Nhà ở phải xếp đặt cho ngăn nắp, trật tự và sạch sẽ.

_ Trong lớp học, không được ăn quà, rồi vứt bừa bãi giấu gói, lá bánh xuống sàn, xuống hồ hay nhét vô hộc bàn. Khi uống nước không được tung ly chén, ném xuống đất…đó là những cử chỉ thiếu lịch sự, thiếu giáo dục.

_ Ở đâu và lúc nào cũng cần giữ gìn trật tự, sạch sẽ ; giấy rác phải bỏ vào thùng rác. Ly chén uống xong phải cất vào vị trí của nó, hoặc cẩn thận trao lại cho người phụ trách.

4. Tóm lược

- Những Cử Chỉ
_ Khạc nhổ : ở mọi nơi, không được khạc nhổ đất. Nếu cần thì khạc nhổ vào khăn tay của mình.
_ Hắt hơi, hỷ mũi : phải dùng khăn.

Ngáp, ợ : phải lấy tay che miệng.

_ Gãi, ngoáy tai, cạy mũi… không được làm ở nơi công cộng trước mặt người khác.
_ Xỉa răng : trong bữa cơm lúc ngồi bàn ăn, chứ không xỉa răng khi đi đường học khi nói chuyện. Tăm hông vứt bừa bãi. Người lịch sự không khúm núm, cũng không vêng vang tự đắc.
- Đầu Tóc, Áo quần, Nhà Ở
_ Năng rửa mặt, tắm gội, đáng răng.
_ Áo quần đúng đắn, giản dị, không lôi thôi chạy theo mốt.
_ Nhà ở phải ngăn nắp, trật tự. Không xả rác nơi công cộng.

LỊCH SỰ TRONG LỜI NÓI

Người lịch sự phải tránh đi lời nói thô lỗ, tục tằn. Trái lại, trên môi họ luôn có những tiếng như cám ơn, xin lỗi…

Cám Ơn

Khi chúng ta đánh rơi chiếc bút, chiếc lược, chiếc khăn…người khác nhặt lên đưa cho chúng ta, chúng ta nói : cám ơn anh, cám ơn chị…Chúng ta cần tìm nhà một người quen, gặp được người chỉ cho, chúng ta nên nói : cám ơn ông, cám ơn bà. Chúng ta bán hàng, trao hàng cho khách và nhận tiền, nhận xong, chúng ta nên nói : cám ơn. Tóm lại, đối với bất cứ ai đã giúp chúng ta làm một việc gì dù nhỏ, chúng ta hãy nhớ nói tiếng cám ơn để biểu lộ tình cảm đối với người đó.

Chỉ có hai tiếng cám ơn đơn sơ, nhưng nó dễ dàng gây thiện cảm với bất cứ người nào chúng ta gặp.

Khi gặp một người nói cám ơn, chúng ta đừng toét miệng cười, không biết trả lời ra sao, chúng ta đang lên cầu thang, gặp một người già, chúng ta lịch sự nhường bước cho người đó lên trước. Người đó nói : cám ơn. Chúng ta khiêm tốn trả lời : thưa không có chi ạ. Đi đường gặp một em bé té ngã, chúng ta vội đỡ em dậy, ba má em cám ơn, chúng ta nên nói : thưa có gì đâu ạ, đó là bổn phận của tôi. Đưa quà biếu tới một người quen của ba má, người ta gửi lời cám ơn ba má, chúng ta nên nói : có đáng gì ạ, chỉ có một chút gọi là.

Xin Lỗi, Xin Phép, Phiền Ông

Chúng ta có việc gấp, cần lên cầu thang vội, khi vượt qua người đi trước, chúng ta hơi cúi đầu và nói : xin phép ông, xin phép bà…Những câu nói : xin lỗi, phiền ông, [phiền bà, xin phép…tuy là những câu nói vắn tắt, nhưng nó sẽ giúp chúng ta d6ẽ gây thiện cảm với mọi người, và tránh được rất nhiều những xích mích nhỏ nhen.

Tôi Lầm. Anh Có Lý. Anh Nói Đúng.

Tuy những câu nói : tôi lầm, anh có lý, anh nói đúng…là những câu nói mọi người ngại dùng, nhưng thật ra dùng những câu đó, chúng ta đã không tự hạ giá mà còn dễ chinh phục người khác. Mỗi khi sai lỗi, hoặc nói gì không đúng, chúng ta hãy cố can đảm dùng tiếng ‘tôi lầm’ để nhận lỗi với người khác.

Cần tránh những lời nói chạm tự ái người khác, cũng đừng biểu lộ cử chỉ bất mãn. Trái lại hãy thành thực cảm phục người khác nếu họ có những điểm tốt, điểm hay. Làm như thế, chúng ta sẽ có thêm những bạn bè mới. Hãy biết lắng nghe và đừng cắt lời khi người khác đang nói.

Vào rạp hát, trong lúc qua mặt người khác, chúng ta sơ ý đụng mạnh vào họ : hãy nói : xin lỗi ông… Một người bạn đang chép bài, chúng ta sơ ý đụng vào tay họ, hãy nói : xin lỗi anh. Cũng nên nhắc lại trường hợp chúng ta bị người khác sơ ý làm phiền, người ta xin lỗi, chúng ta cũng nên lịch sự bỏ qua và vui vẻ trả lời : thưa không có chi. Đừng lườm nguýt cũng đừng tỏ ra bất mãn. Làm vậy, chẳng những không lợi gì cho chúng ta mà chỉ gây ác cảm với họ.

Đến công sở, chúng ta cần tìm một bàn giấy nào, gặp người hướng dẫn, chúng ta nói : nhờ ông chỉ giùm…

Chúng ta nhận lỗi về phần chúng ta thì người khác cũng dễ nhận ra lầm lỗi của họ. Nếu chúng ta lúc nào cũng cho mình là đúng, chúng ta sẽ trở thành đối tượng của sự ghen ghét, và thù oán của mọi người.

Khi nói chuyện với người khác, chúng ta cố gắng nhận ra cái lý của họ và thành thực cảm phục họ bằng cách dùng câu nói : anh có lý…chị nói đúng. Làm vậy chúng ta sẽ gây được cảm tình và có thêm bạn bè mới.

Khi không đồng ý với ai về một vấn đề, chúng ta muốn đưa ý kiến chúng ta ra , thì hãy mở đầu bằng câu nói : anh có nói đúng, nhưng có chi tiết náy, chúng ta cần nhận xét lại xem…Nói thế, chúng ta sẽ tránh được làm phiền và chạm tới tự ái người khác.

Tóm lược

Đối với bất kỳ ai đã giúp chúng ta làm một việc gì, dù nhỏ, chúng ta hãy nhớ nói tiếng ‘cám ơn’ để biểu lộ tình cảm đối với người đó. Trái lại, khi người khác cám ơn chúng ta, chúng ta hãy biết thưa lại bằng câu : thưa không có gì…Đó chỉ là bổn phận…

Khi lỡ làm phiền ai sự gì, chúng ta nên nói : xin lỗi…phiền ông…xin phép… Khi chúng ta sai, nên nhận lỗi bằng câu : tôi lầm, anh có lý…anh nói đúng…Những câu nói này tuy đơn sơ, nhưng sẽ gây được cảm tình nơi những người chung quanh, nhờ đó chúng ta sẽ có thêm được những người bạn mới.

* Để giờ học được sống động, sau khi cắt nghĩa, chúng ta nên thực tập cho các em ngay.

LỊCH SỰ KHI RA ĐƯỜNG

Khi Ra Đường

Khi ra đường, chúng ta phải lưu ý áo quần cho sạch sẽ, đầu tóc phải chải cho gọn ghẽ.

Thận trọng giữ luật đi đường, để tránh những tai nạn đáng tiếc, cũng như tránh gây tai nạn cho người khác.

Trong lúc đi, nên tránh những cử chỉ thì thầm, chỉ chỏ vào người khác, nhất là khi chúng ta đi sau một thiếu nữ cũng cùng đang đi, bỗng đứng lại nhìn trâng tráo vào mặt người khác.

Người lịch sự không bao giờ đứng ngoài cửa nhìn vào nhà người khác, hoặc chúi mũi nhìn vào những tủ kính, những quầy hàng như một người quê mùa. Tránh những cử chỉ gây lộn cãi cọ ở giữa đường.

Gặp một đám tang, người lịch sự biết mở mũ nón, hoặc cúi chào khi qua linh cửu để biểu lộ cử chỉ tiễn biệt một người về nơi an nghỉ cuối cùng.

Đường xá không phải là sân vận động, cũng không phải là rạp xiếc, do đó không được chạy xe đua nhau, hoặc vừa đạp xe vừa làm trò hề, dăng hàng hai hàng ba…

Đi Xe

Nếu đi với người trên, chúng ta phải nhường cho họ lên xe trước và lúc xuống phải xuống trước để mở cửa xe cho người trên. Khi lên xe (du lịch) chúng ta không nên chui đầu vào xe trước, mà thường ngồi vào xe rồi đưa chân xoay người vào sau. Nếu được một người cho quá giang, đưa về tận nhà, chúng ta nhớ cám ơn và chờ người đó lên xe, rồ máy, chúng ta mới đi vào nhà. Nhưng ngược lại, chúng ta đưa người trên về nhà, chúng ta chờ cho người ấy vào nhà rồi chúng ta mới rồ máy cho xe chạy.

Trong lúc ngồi xe đò, chúng ta lưu ý đừng liếc mắt, đọc trộm tờ báo hay cuốn sách người ngồi bên cạnh đang đọc. Trường hợp người đó đọc xong, chúng ta có thể lễ độ hỏi mượn. Khi ăn uống trên xe, chúng ta cũng nên ăn với tất cả sự tế nhị. Ăn xong dùng giấy báo, hay bịch ny-lông gói những đồ thừa lại để vào một chỗ.

Xe đò, xe buýt cũng là những chỗ công cộng, không phải là nhà riêng, vậy lúc nói chuyện, chúng ta nên nói dè giữ, nói vừa đủ, đừng bô bô như bắt mọi người trên xe phải nghe. Trên xe, chúng ta dừng ngồi lấn chỗ người khác, muốn hút thuốc phải  xin phép người ngồi bên cạnh.

Tóm lược

- Đi Đường

Khi ra đường, chúng ta phải ăn mặc cho chỉnh tề, đầu tóc phải gọn ghẽ. Tuân giữ luật giao thông để tránh đi những ai nạn đáng tiếc. Khi đi đường, chúng ta đừng chỉ chỏ người khác, chúi mũi nhìn vào tủ k1inh hay quầy hàng. Tránh cãi cọ gây lộn với nhau. Gặp đám tang, chúng ta nên dở mũ nón cúi đầu chào tiễn biệt. Không đua xe, không đi hàng hai, hàng ba chiếm hết lòng đường.

- Trên Xe

Khi lên xe, nhường cho người trên lên trước. Còn khi xuống, chúng ta xuống trước để mở cửa cho người trên. Trong lúc ngồi xe đò, đừng liếc đọc trộm tờ báo hay cuốn sách của người bên cạnh. Ăn uống nên tế nhị và kín đáo, không xả rác bừa bãi. Muốn hút thuốc phải xin phép người bên cạnh. Nói chuyện thì nói vừa đủ, đừng nói bô bô như bắt mọi ngưòi trên xe phải nghe.

LỊCH SỰ NƠI CÔNG CỘNG

Hiệu buôn

Vào hiệu buôn, dù gặp chủ hay người bán hàng quen, chúng ta cũng không nên nói chuyện quá lâu vì làm ngăn trở việc buôn bán của họ, nhất là vào những ‘giờ cao điểm’. Nếu cần nói chuyện, chúng ta nên tới nhà hay vào lúc vắng khách thì hơn.

Mặc dù mua hàng của họ chúng ta vẫn phải trả tiền, nhưng chúng ta cũng nên nhã nhặn nói lời cảm ơn khi nhận món hàng người bán trao cho.

Trường hợp người vất vả tìm món đồ cho chúng ta mà rốt cuộc lại không có, chúng ta nên nhã nhặn nói với họ : tôi làm phiền ông (phiền bà, phiền cô) quá.

Nếu món hàng quá đắt, không vừa túi tiền chúng ta định mua, nên khéo léo xin lỗi : tôi không định mua với giá đó.

Nếu là người bán hàng, chúng ta nên lịch sự, giữ nụ cười trên môi chiều khách hàng, vì khách hàng là…thượng đế. Sẵn sàng giúp đỡ, tìm hàng cho khách mà không tỏ vẻ kiêu kỳ hay chán nản. Không nóng nảy, cau có, trái lại cần bình tĩnh dù trong lúc có rất đông khách. Nên tránh kiểu nói thách quá giá, vì làm cho khách hàng phải bận tâm trả lên trả xuống.

Tiệm Ăn

Nên từ tốn đợi người hầu bàn chỉ cho chúng ta, tuy nhiên chúng ta cũng có quyền chọn một bàn trống chúng ta thích. Nếu thiếu ghế, nên báo cho người hầu bàn họ đưa ghế lại, chứ đừng tự tiện đi nhắc ghế ở một bàn khác.

Nếu chúng ta mời một người bạn đi ăn, thì nên nhường cho họ chọn món ăn. Nếu người đó từ chối, chúng ta mới đứng ra chọn thức ăn.

Nếu mời một người ăn, trong lúc trả tiền, nên đến quầy trả một cách kín đáo để khác khỏi bận tâm vì món tiền chúng ta bỏ ra để tết đãi họ. Dù có bị tính bằng giá ‘cắt cổ’, cũng nên giữ thái độ thản nhiên, đừng tỏ ra bất mãn khó chịu.

Tiền ‘boa’ hay tiền phụ trội cho người hầu bàn, ở Việt Nam chưa có qui định nào cả. Tuy nhiên, chúng ta cũng có thể cho một số tiền nhỏ bằng cách đưa trực tiếp cho họ hoặc để lại trên bàn ăn lúc ra về.

Rạp Hát

Khi mua vé, nên tôn trọng quyền ưu tiên của người đến trước, chứ đừng chen lấn.

Khi vào rạp, nếu phải đi qua người khác để vào ghế của mình, chúng ta hơi cúi người và nếu chẳng may sơ ý làm phiền họ, thì phải xin lỗi.

Gặp những đoạn hay, chúng ta có thể vỗ tay cổ võ, không nên huýt sáo, la hét vì đó là những cử chỉ thiếu lịch sự.

Không được ghếch chân lên ghế người ngồi phía trước, vừa khó coi lại vừa bất lịch sự.

Tránh việc phê bình to tiếng ,vì chưa chắc quan điểm nghệ thuật của chúng ta đã đúng và phù hợp với quan điểm của người khác.

Lúc ra về, nên đi thong thả, đừng hối hả chen lấn người khác.

Tóm Lược

- Hiệu Buôn

Là người mua, chúng ta không nên nói chuyện quá lâu trong cửa tiệm. Cám ơn khi nhận hàng. Khi người bán vất vả tìm hàng mà không có, chúng ta nên nói : phiền (ông, bà, cô…) quá. Khi hàng quá mắc, không hợp túi tiền, chúng ta nên nói : xin lỗi, tối không định mua với giá ấy.

Là người bán, chúng ta nên niềm nở, giữ nụ cười trên môi, không nóng nảy, cau có, trái lại sẵn sàng giúp đỡ, tìm hàng cho khách. Không nên nói thách với giá quá cao.

- Tiệm Ăn

Khi vào tiệm ăn, nên đợi người hầu chỉ bàn, nhưng chúng ta cũng có thể chọn một bàn trống. Nếu thiếu ghế nên bảo người hầu đưa lại, chứ đừng tự tiện nhắc ghế ở một bàn khác.

Khi mời một người khác đi ăn, nên để cho họ chọn món ăn. Lúc trả tiền, nên trả một cách kín đáo ở quầy để người khách khoải nghĩ ngợi.

- Rạp Hát

Khi mua vé phải ưu tiên cho người đến trước.

Khi vào rạp, lúc đi qua người khác, nên cúi mình một chút, nếu sơ ý làm phiền họ thì phải xin lỗi.

Gặp những chỗ hay, có thể vỗ tay tán thưởng nhưng không huýt sáo, la hét và ghếch chân lên ghế trên.

Khi ra về nên thong thả và đừng chen lấn.

LỊCH SỰ NƠI CÔNG SỞ VÀ NHÀ RIÊNG

Công Sở

Tại các công sở, thường có người canh cổng hoặc có người hướng dẫn, chúng ta hãy hỏi người canh cổng hay bàn hướng dẫn. Cần tỏ ra lễ độ và lịch sự. Hiện nay một số công sở đòi chúng ta phải ghi vào một mảnh giấy : tên, nghề nghiệp, gặp ai, lý do… để người hướng dẫn đệ trình rồi chúng ta mới được tới gặp. Có nơi đòi chúng ta để lại giấy chứng minh nhân dân nơi bàn hướng dẫn.

Trường hợp đi một mình, nên nhớ phải gõ cửa hai ba tiếng (hoặc nhấn chuông). Lúc đó sẽ có người ra mở mời chúng ta vào, hoặc nghe bên trong có tiếng : mời vào, thì chúng ta mới được bước vào, bằng không, thì có thể gõ cửa lại lần thứ hai và đứng ngoài chờ.

Không có gì bất lịch sự cho bằng sự chen lấn, tranh quyền ưu tiên của người đến trước. Ở các nước văn minh, quyền ưu tiên thật quan trọng. Vào bưu điện, đi mua hàng, lên xe buýt…đều phải sắp hàng nối đuôi nhau, ai đến trước có quyền đứng trước. Người đến sa bất luận cấp bậc nào, cũng phải ở sau.

Nhà Riêng Người Khác

Nếu có thể, chúng ta hẹn giờ đến gặp cho tiện. Vì nếu chúng ta đột nhiên tới chơi nhà người ta, giữa lúc gia đình họ đang xích mích, chén đĩa đang tới tấp bay ra ngoài sân, thì quả là bất tiện cho gia chủ, cũng như phiền cho chính chúng ta. Nên hẹn vào giờ người ta thường có mặt ở nhà.

Tới nhà người khác, nếu chúng ta có áo đi mưa, hoặc ô dù bị ướt, chúng ta nên để ở ngoài hè, tránh làm dơ bẩn phòng ở .Khi chờ được tiếp, chúng ta không nên táy máy, sục sạo đồ vật trong phòng. Cũng đừng đi dạo trong phòng ngó chỗ này, nhìn chỗ nọ. Chúng ta có thể ngồi chờ tại phòng khách, hay tại ghế ‘sa-lông’.

Khi chủ ra, chúng ta đứng dậy và sau khi chào hỏi, chủ mời chúng ta ngồi, thì chúng ta mới ngồi. Thường thì bao giờ chủ ngồi rồi thì khách mới nên ngồi.

Người lịch sự ngồi nghiêm trang, lưng dựa vào ghế, hai tay để trên đầu gối, hoặc, hoặc trên hai tay ghế. Lúc nói chuyện, đừng rung đùi, nhịp nhịp chân…

Tóm lược.

- Công Sở

Khi tới công sở, chúng ta nên hỏi người gác cổng hay bàn hướng dẫn để được chỉ bảo hay làm những thủ tục  cần thiết.

Khi muốn vào một phòng nào, phải gõ cửa, khi bên trong có tiếng mời vào, thì chúng ta mới vào, bằng không có thể gõ lại lần thứ hai và đứng chờ ở ngoài.

Không chen lấn, tranh quyền ưu tiên của người đến trước.

- Nhà Riêng Người Khác

Khi tới nhà người khác, chúng ta nên hẹn giờ trước để tránh đi những tình huống khó xử.

Lúc tới nơi, nếu có áo mưa hay ô dù bị ướt  chúng ta nên để ngoài hè, để tránh làm dơ bẩn phòng của họ.

Khi chờ được tiếp, chúng ta không nên sục sạo đồ vật, cũng đừng đi dạo nhìn chỗ này, ngó chỗ kia. Nên bình tĩnh ngồi chờ ở phòng khách hay ghế ‘sa-lông’.

Khi chủ tới, chúng ta nên đứng dậy chào hỏi và khi chủ ngồi xuống, chúng ta mới được ngồi.

Trong lúc nói chuyện, không nhịp chân hay rung đùi.

LỊCH SỰ QUA THƯ TỪ VÀ QUÀ TẶNG

Thư Từ

Khi viết thư, nên dùng giấy màu trắng, nhất là người dưới viết cho người trên. Chừa lề vừa phải. Chữ viết cho rõ ràng sạch sẽ. Đừng viết bít hết trang giấy. Nếu định ký láu, thì dưới chữ ký phải đề rõ tên mình, trừ trường hợp bạn bè gửi thư cho nhau và đã quen chữ ký của nhau.

Nếu viết cho bạn bè, chúng ta cần viết một cách tự nhiên, nghĩ sao viết vậy, tránh kiểu văn chương gò bó, khách sáo. Còn viết cho người trên, chúng ta cần cân nhắc lời nói lịch sự và lễ độ.

Tên và địa chỉ người gửi đề ở góc trái phía trên. Còn tên và địa chỉ người nhận viết lớn và rõ ràng ở phần giữa bao thư. Có thể gạch dưới địa danh sau cùng (tỉnh hoặc nước).

Tem gắn ở phía góc phải phía trên để tiện việc bưu điện đóng dấu.

Trong trường hợp chúng ta gửi thư cho anh Ất, nhưng vì không biết địa chỉ của anh ấy, nên phải nhờ địa chỉ của anh Giáo chuyển  lại. Lúc đó, ở giữa phong thư cứ đề tên và địa chỉ của anh Giáo. Và ở góc trái phía dưới chúng ta viết : nhờ chuyển cho anh Ất. Đa tạ. Hàng chữ này phải đề ở phía trước bao thư, chứ đừng đề phía sau vì nhiều khi người nhận vô ý, không nhìn phía sau và mở thư đọc, mới biết thư gửi cho người khác.

Nên đề tên và địa chỉ người gửi, để người nhận dễ dàng trả lời. (xem mẫu phong bì dưới).

Tặng Quà

Những người thân thường tặng quà vào dịp Tết, sinh nhật, cưới hỏi…mục đích biểu lộ tình thân thiện, hay biết ơn. Ngày nay người ta cũng thường gửi thiệp chúc mừng vào dịp Giáng Sinh, Tết Tây và Tết ta…Thiệp chúc mừng thường được cho vào phong bì rồi trao tận tay, nhờ người khác chuyển hay qua bưu điện.

Về quá tặng, nên nhờ người đem đến trước. Vì nếu được mời đi ă mà chúng ta lại kè kè mang theo một món quà, e rằng người ta sẽ coi chúng ta đáng giá bữa ăn bằng món quà đó.

Tóm Lược

- Thư Từ

Khi viết thư, nên dùng giấy màu trắng. Chừa lề phải. Chữ viết cho rõ ràng sạch sẽ. Góc trái ghi tên địa chỉ người nhận. Có thể gạch dưới địa danh sau cùng (tỉnh hoặc nước)

_ Góc phải phía trên dán tem.
_ Góc phải phía dưới nếu nhờ chuyển.

- Quà Tặng

Người ta thường gửi thiệp mừng vào dịp Giáng sinh và Tết. Còn quà tặng vào dịp sinh nhật, cưới hỏi.

Thiệp mừng được cho vào phong bì, rồi trao tận tay hay nhờ người khác hoặc qua bưu điện.

Quà tặng nên đem đến trước bữa ăn.

LỊCH SỰ QUA ĐIỆN THOẠI

Điện Thoại

Điện thoại hiện nay có mặt ở khắp mọi nơi và là một phương tiện liên hệ vừa mau chóng vừa tương đối rẻ. Vì thế chúng ta cũng nên biết cách xử dụng một đôi khi cần đến.

Khi xử dụng điện thoại để liên lạc với ai, trước hết cúng ta phải nhấc ông lên, để vào tai nghe. Trong điện thoại có tiếng kêu ‘u u’ liên tục, thì bắt đầu bấm số. Bấm đều tay, không nhanh quá mà cũng không chậm quá.

Nếu liên hệ trong nước thì có mã số tỉnh, rồi số máy. Thí dụ : 077-834567, 077 là mã số tỉnh Kiên Giang 834567 là số máy của nhà xứ Trinh Vương.

Nếu ngoài nước thì nhấn 00 + mã số nước + số máy.

Nếu số máy chúng ta gọi không bận, chúng ta sẽ nghe thấy tiếng chuông reo. Tiếng chuông sẽ ngừng reo khi có người nhấc ống lên. Lúc đó chúng ta có thể bắt đầu nói chuyện.

Trường hợp không nghe thấy tiếng chuông reo mà chỉ thấy tiếng ‘tít tít’ ngắn, thì máy ấy đang bận. Trong trường hợp này, chúng ta đặt ống nói vào máy như trước, chờ một lúc rồi có thể quay lại.

Đang nói chuyện mà chúng ta bị kẹt một chút hay đi gọi một ai. Chúng ta đặt ống nói vào máy, nhưng để ở bên ngoài. Rồi sau đó nói chuyện tiếp.

Khi nghe điện thoại, người lịch sự không hỏi  : ai đó, nhưng thường nói : tôi hân hạnh tiếp chuyện với .ai đó ở đầu dây. Hoặc nói : Xin vui lòng cho biết quý danh.

Khi gọi điện thoại, chúng ta cố gắng nói thật vắn tắt. Vì lúc đó chúng ta đường đột bắt chúng ta tiếp chuyện mình. Chỉ có thể nói chuyện dài với người thân. Tuy nhiên nếu định kéo dài câu chuyện, chúng ta nên mở đầu : chào anh (chị, ông, bà…) Anh (chị, ông, bà…) có rảnh độ 10 phút không.

Khi việc liên hệ chấm dứt, chúng ta đặt ống nói vào đúng chỗ của nó.

Và nếu nhờ máy điện thoại của người khác, sau khi gọi xong, chúng ta nên trả tiền ngay cho… khổ chủ.

Tóm Lược

Khi xử dụng điện thoại liên hệ với ai, chúng ta nên nhớ những việc sau :

- Nhấc ống nói lên, để ào tai nghe, nếu thấy tiếng ‘u u’ liên tục, thì bắt đầu bấm số.

- Nếu máy bên kia không mắc bận, chúng ta sẽ nghe thấy tiếng chuông reo. Tiếng chuông sẽ ngừng reo khi có người nhấc ống lên nghe. Lúc đó, chúng ta có thể bắt đầu nói chuyện.

- Trường hợp không nghe thấy tiếng chuông reo mà chỉ thấy tiếng ‘tít tít’ ngắn, như thế là máy bên kia đang mắc bận. Trường hợp này, chúng ta đặt ống vào máy và chờ một lúc và có thể gọi lại.

- Nếu không biết người tiếp chuyện  với mình là ai, thì chúng ta nên hỏi : Alô, xin vui lòng cho biết quý danh.

- Khi gọi điện thoại chúng ta nên nói vắn tắt. Gọi xong, đặt ống vào đúng vị trí của nó. Và nếu gọi ké máy người khác, nên trả tiền ngay cho chủ máy.

LỊCH SỰ KHI ĐI DỰ TIỆC

Đi Dự Tiệc

Chúng ta nên đến trước bữa ăn chừng năm, mười phút. Cố gắng tránh việc đến trễ, lúc mọi người đã ngồi vào bàn. Cũng đừng đến sớm quá, vì chủ nhà phải mất nhiều thời giờ tiếp chuyện trong lúc họ phải chuẩn bị bữa ăn.

Khi vào phòng ăn, người dưới phải nhường bước cho người trên đi trước và chờ chủ nhà xếp chỗ. Khi đã có chỗ, chúng ta đứng sau ghế chờ chủ nhà và người trên ngồi xuống trước, chúng ta mới kéo ghế ngồi.

Nếu có khăn ăn, chúng ta nên trải trên bắp vế, chứ đừng treo khăn trên cổ như trẻ em, cũng đừng dùng khăn ăn để lau lại bát đĩa.

Nếu không muốn dùng rượu, thì khi người tiếp bàn tới, chúng ta chỉ cần lấy ngón tay đặt ngang miệng ly. Còn khi dùng rượu hay nước ngot, khi người giúp bàn đã rót đầy hơn hai phần ba ly, chúng ta hãy nâng ly lên một chút hoặc lấy ngón tay đặt trên miệng ly để ra dấu cho người thôi rót.

Nếu chúng ta là người rót rượu, thì khi mở một chai rượu mới, chúng ta nhớ rót mấy giọt đầu tiên vào ly của mình, rồi mới rót vào ly của khách. Rót rượu thì tay cầm thân chai. Có thể bọc chai bằng một chiếc khăn trắng. Đừng gạt những giọt rượu cuối cùng vào ly của khách, trái lại hãy xoay tròn chai rượu, để những giọt này chảy vào trong chai. Nếu dùng rượu với nước đá, thì rót rượu xong mới bỏ đá vào.

Ăn uống nên khoan thai, thong thả. Đừng vội vã và một trật ba bốn miếng. Húp canh thì húp cho êm, chứ đừng húp sùm-sụp như muốn cuốn trôi cả người bên cạnh. Khi nhai đồ ăn, đừng há miệng cho người ta thấy thức ăn trong miệng. Khi gắp đồ ăn, đừng kén chọn, mà chỉ nên lấy miếng nào gần nhất.

Uống rượu hay nước ngọt, nên uống từng hớp đừng vừa nhai đồ ăn lại vừa uống. Cũng đừng vừa nhai đồ ăn lại vừa nói chuyện.

Ăn xong, chờ người trên và chủ nhà đứng dậy chúng ta mới đứng lên. Chỉ cần để khăn lại trên bàn, không phải thu dọn bát đĩa, hoặc ghế ngồi vì đó là công việc của người giúp bàn.

Trước khi ra về, phải tới cám ơn và chào chủ nhà, không buộc phải đi chào hết mọi người khách.

Tóm lược

- Đi Dự Tiệc

Khi đi dự tiệc, chúng ta nên đến sớm chừng năm hay mười phút.

Khi vào phòng ăn, nhường bước cho người trên và chờ chủ nhà xếp chỗ. Khi đã có chỗ, chúng ta nên đứng sau ghế và chờ chủ nhà và người trên ngồi xuống trước, chúng ta mới kéo ghế ngồi sau.

Nếu không muốn dùng rượu hay nước ngọt, chúng ta đặt ngón tay ngang miệng ly. Ă uống nên khoan thai, đừng vội vã và một trât ba bốn miếng. Đừng húp canh sùm sụp. Nên gắp miếng gần mình nhất chứ đừng kén chọn. Đừng vừa nhai đồ ăn lại vừa uống hay nói chuyện với người khác.

Ăn xong chờ chủ nhà và người trên đứng lên, rồi chúng ta mới đứng. Trước khi ra về, phải đến cám ơn và chào chủ nhà.

LỊCH SỰ KHI ĐI CẮM TRẠI HAY DU NGOẠN

Cắm Trại Và Du Ngoạn

Vào những dịp lễ lớn, Tết hay  những dịp đặc biệt, đôi khi chúng ta có tổ chức cắm trại hay du ngoạn chỗ này hay chỗ khác. Để tỏ ra là người lịch sự khi đi cắm trại hay du ngoạn, chúng ta nên nhớ một số điều sau đây :

Áo quần dùng trong cuộc cắm trại hay du ngoạn cần gọn nhẹ, đơn sơ nhưng chắc chắn. Chỉ mang theo những áo quần cần thiết. Những thứ dùng chung cho cả nhóm, như : lều trại, nồi niêu soong chảo…nên phân công cho tất cả mọi người đều mang.

Lều bạt phải đặt đúng chỗ hợp lý, không làm cho ai phải lo lắng. Cần giữ đúng nguyên tắc an toàn. Chẳng hạn không bật lửa trong khu rừng cấm, không làm những hành động nguy hiểm…

Trước khi dời nơi cắm trại, phải tắt hết lửa, thu dọn mọi rác rưởi, để giữ gìn vệ sinh và bảo vệ môi trường.

Trong thời gian cắm trại hay du ngoạn, tích cực tham gia những sinh hoạt chung. Tôn trọng kỷ luật. Không gây ồn ào huyên náo. Không ngắt hoa hay phá cây cối.

Nếu đi theo nhóm, hay theo đội, không nên tách riêng, đi xé lẻ với người khác. Trong những cuộc du ngoạn, sinh hoạt có phần tự do hơn. Nhờ những sinh hoạt tập thể này, chúng ta phát triển tinh thần đồng đội, biết thêm được những địa danh của đất nước, biết thưởng thức yêu mến và bảo vệ thiên nhiên.

Tại những địa điểm du ngoạn, không nên viết tên hay vẽ lên những tường vách, thân cây. Chẳng ai cám ơn chúng ta về tình yêu thiên nhiên theo kiểu ấy.

Mỗi người chúng ta cần phải ý thức về bổn phận giữ gìn vệ sinh môi trường và bảo vệ thiên nhiên. Đúng thế, thiên nhiên là của chung chứ không phải của riêng ai hay của riêng mình, chúng ta được hưởng dùng và người khác cũng được hưởng dùng. Đừng để người sau phải lãnh chịu hậu quả do chúng ta để lại là những rác rưởi cùng mọi thứ…xú khí.

Tóm lược

Mỗi khi đi cắm trại hay du ngoạn, chúng ta cần lưu ý :

- Áo quần và đồ dùng chỉ mang theo những thứ thật cần thiết, phải gọn nhẹ nhưng chắc chắn. Những thứ dùng chung cho cả nhóm thì nên phân công để mọi người đều mang.

- Lều bạt phải đặt đúng chỗ, cần giữ nguyên tắc về an toàn. Chẳng hạn như không đốt lửa bừa bãi, không chọc phá ngang tàng hay có những hành động nguy hiểm.

- Trong thời gian du ngoạn hay cắm trại, hãy tích cực tham gia những sinh hoạt chung, chứ đừng xé lẻ đi riêng.

- Trước khi nhổ trại hay nhổ đi nơi khác, phải tắt hết lửa, thu dọn rác để giữ vệ sinh và bảo vệ môi trường.

- Không nên viết hay vẽ vào tường vách, thân cây nơi mình đã ghé qua để  làm kỷ niệm, làm như thế người ta coi mình là người thiếu văn hoá, không có học thức.

1. Cần cù lao động song dễ thỏa mãn nên tâm lý hưởng thụ còn nặng.

2. Thông minh, sáng tạo, song chỉ có tính chất đối phó, thiếu tầm tư duy dài hạn, chủ động.

3. Khéo léo, song không duy trì đến cùng (ít quan tâm đến sự hoàn thiện cuối cùng của sản phẩm).

4. Vừa thực tế, vừa mơ mộng, song lại không có ý thức nâng lên thành lý luận.

5. Ham học hỏi, có khả năng tiếp thu nhanh, song ít khi học “đến đầu đến đuôi” nên kiến thức không hệ thống, mất cơ bản. Ngoài ra, học tập không phải là mục tiêu tự thân của mỗi người Việt Nam (nhỏ học vì gia đình, lớn lên học vì sĩ diện, vì kiếm công ăn việc làm, ít vì chí khí, đam mê)

6.Xởi lởi, chiều khách, song không bền.

7. Tiết kiệm, song nhiều khi hoang phí vì những mục tiêu vô bổ (sĩ diện, khoe khoang, thích hơn đời).

8. Có tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, song hầu như chỉ trong những hoàn cảnh, trường hợp khó khăn, bần hàn. Còn trong điều kiện sống tốt hơn, giàu có hơn thì tinh thần này rất ít xuất hiện.

9. Yêu hòa bình, nhẫn nhịn, song nhiều khi lại hiếu chiến, hiếu thắng vì những lý do tự ái, lặt vặt, đánh mất đại cục.

10. Thích tụ tập, nhưng lại thiếu tính liên kết để tạo ra sức mạnh (Cùng một việc, một người làm thì tốt, ba người làm thì kém, bảy người làm thì hỏng.

Ta tự nhìn ta
1. “Giờ cao su”: Nhìn chung, ý thức giờ giấc của người Việt Nam rất kém. Nhiều bạn đi du học ở các nước phát triển lúc đầu rất hay bị bỡ ngỡ. Họ dễ bị trễ tàu, lỗi hẹn nhưng dần dần họ cũng khắc phục được. Ðến khi về nước họ lại khó chịu với “giờ cao su” của chúng ta.

2. Thiếu tự tin và óc phê phán: Ðây cũng là nhược điểm của văn hoá phương Ðông có lối sống khép kín. Nhiều bạn sinh viên năm thứ ba, thứ tư Ðại học mà vẫn ngại phát biểu ý kiến hoặc trình bày vấn đề trước đám đông vì thiếu tự tin, thiếu thói quen suy nghĩ, đi học chỉ biết “chép chính tả”. Kiểu giáo dục thụ động luôn tỉ lệ thuận với sức ì của tư duy và tỉ lệ nghịch với óc phê phán (critical thinking) của thanh niên.

3. Bệnh hình thức: Có bạn trong cơ quan hay công ty mình làm việc đang chẳng đâu vào đâu thì lại đi học master. Có bạn tốt nghiệp rồi mà chưa tìm được việc làm cũng đi học master. Tư duy nặng về “điểm chác”, bằng cấp rất phổ biến. Không xác định tư tưởng học để làm việc mà học để lấy bằng. Người Mỹ có quan điểm: to learn is to change. Còn chúng ta ra sức theo học rất nhiều lớp học nhưng rốt cuộc cách làm việc không thay đổi gì cả, điều khác là chúng ta có thêm mấy cái bằng bổ sung vào hồ sơ cá nhân.

4. Không tiết kiệm: hay tâm lí thích tiêu xài phung phí. Ðây là virus đang rất phổ biến và rất dễ lây lan trong giới trẻ. Họ quan tâm đặc biệt đến quảng cáo, thích xem các loại tem nhãn quần áo, nhận xét, đánh giá người khác qua tài sản, thấy thèm muốn, thán phục nếu ai đó có nhiều quần áo, xe, điện thoại, nhà…”xịn” hoặc tiêu xài sang hơn mình. Chúng ta đang tiêu dùng nhiều hơn chúng ta kiếm được.

5. Thiếu trách nhiệm cá nhân, thừa trách nhiệm tập thể: Nói chung trong những người bình thường, chúng ta thường hay đùn đẩy trách nhiệm, bất kỳ việc gì chuyển được sang cho người khác cũng đều thấy nhẹ cả người. Khi xảy ra sai phạm đó sẽ là lỗi chung của cả tập thể chứ không của riêng cá nhân nào.

6. Thể lực kém: xuất phát từ nhiều nguyên nhân như chế độ dinh dưỡng, chương trình học quá tải, học lệch, tâm lí lười vận động… Và hậu quả là khi làm việc với các đồng nghiệp nước ngoài, mặc dù rất cố gắng nhưng người Việt trẻ vẫn rất hay bị hụt hơi và cảm thấy khó có thể theo được cường độ làm việc của họ.

7. Thiếu thực tế: Ông Kim Woo Choong – Chủ tịch Công ty Deawoo viết: “tuổi trẻ không có ước mơ thì không phải là tuổi trẻ… lịch sử thuộc về những người biết ước mơ”. Nhưng đó là những ước mơ hoàn toàn có thể trở thành hiện thực. Chúng ta thường hay suy nghĩ viển vông, thiếu suy nghĩ thực tế và chưa có suy nghĩ học là để làm việc.

8. Tinh thần hợp tác làm việc theo team work còn hạn chế. Thế kỷ 21 là thế kỷ làm việc theo nhóm vì tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội ngay cả văn học và nghệ thuật, một cá nhân cũng không thể đảm đương được.

9. Tác phong công nghiệp: Ðây là điểm rất quan trọng, có thể bao hàm một vài điểm đã nêu trước. Một nhà xã hội học Mỹ nói về nguồn gốc của cách làm việc tiểu nông như sau: “Anh nông dân sau khi gieo lúa xong có thể nhậu lai rai, ngủ dài dài và chờ đến thời điểm nhổ cỏ, bón phân mới làm tiếp. Mà việc này có làm muộn vài ngày cũng chẳng sao, không ảnh hưởng gì đến hoà bình thế giới. Nhưng một người công nhân đứng máy luôn luôn phải đúng giờ, có thao tác chính xác tuyệt đối và tinh thần kỷ luật cao. Một sơ suất nhỏ cũng có thể gây tác hại đến cả dây chuyền.”

Hòn đảo được đặt tên là Santorini vào thế kỷ 13 với nguồn cảm hứng từ Thánh Irene (Saint Irene). Trước đó, hòn đảo này được gọi là Kallístē (Καλλίστη, có nghĩa “Hòn đảo xinh đẹp nhất”), Strongýlē (Στρογγύλη, “Đảo Tròn”), hoặc Thēra.

Chào mừng bạn đến với hòn đảo Santorini xinh đẹp!

Thēra là tên chính thức của hòn đảo này trong thế kỷ 19 nhưng cái tên Santorini (tên tục đặt theo tên Thánh Irene) lại phổ biến hơn nên được dùng đến tận ngày nay. Trong đế chế Ottoman, người Thổ Nhĩ Kỳ gọi hòn đảo này bằng cái tên “Saturin” hay “Santoron”.

… cho tới buổi hoàng hôn mờ ảo lãng mạn.

Để đến với Santorini, bạn sẽ mất một đêm đi phà Blue Star từ cảng Piraeus ở Athens (Thủ đô của Hy Lạp). Nếu không có quỹ thời gian dư giả, bạn có thể đáp may bay từ Athens thẳng tới Santorini trong vòng chưa đầy một giờ đồng hồ.

Trong chuyến phà của mình, bạn sẽ được ngắm Mặt trăng tuyệt đẹp trên biển Địa Trung Hải. Rồi đến khi cập cảng Thira ở Santorini, bạn có thể dạo quanh chân núi để đi vào trung tâm hòn đảo, từ từ thưởng thức khung cảnh của những vách đá hùng vĩ. Không những thế, cảm giác mặt biển đang thấp dần dưới chân bạn quả thực vô cùng thú vị.

Khi vừa đặt chân lên hòn đảo, bạn sẽ có cảm giác như tất cả các công trình ở Santorini đều được sơn trắng, từ nhà thờ, nhà ở cho đến các khách sạn, tất cả nổi bật trên nền đại dương và bầu trời xanh ngắt nơi đây.

Phía xa, những căn nhà trên đỉnh Oia xếp lớp cao dần theo hình bậc thang, chênh vênh bên sườn núi tạo nên vẻ đẹp rất đặc trưng cho Santorini. Chính vì khung cảnh này mà Santorini đã trở thành bối cảnh chính của bộ phim âm nhạc Mama Mia nổi tiếng đấy các bạn ạ!

Hoàng hôn trên đảo Santorini được đánh giá là một trong những cảnh tượng huy hoàng nhất thế giới. Được biết, đây là nơi cầu hôn của rất nhiều cặp đôi với khung cảnh lãng mạn dưới ánh hoàng hôn.

Còn gì lãng mạn hơn khi được cầu hôn trong khung cảnh như thế này?

Bạn có thể đi thuyền, đạp xe, thuê xe gắn máy hoặc thậm chí thuê một chú lừa đưa chúng ta rong chơi khắp nơi trên hòn đảo này. Người dân Santorini thường hay đùa với khách du lịch rằng, đây là thành phố có nhiều nhà thờ hơn nhà ở, lừa đông hơn người và rượu ngon nhiều hơn nước ngọt.

Kiến trúc trên đảo Santorini hầu như được xây mới sau trận động đất lịch sử năm 1956, khiến rất nhiều nơi trên đảo trở thành sa mạc như ngày nay. Bạn có thể tới tham quan bảo tàng Megaron Gyzi trên đảo để xem những bức ảnh của Santorini trong quá khứ.

Do nằm cạnh miệng núi lửa, hiện giờ, Santorini vẫn thường xảy ra những cơn địa chấn nhẹ. Trung bình một đêm, hòn đảo này rung chuyển 5 – 7 lần, cường độ khoảng 5,1 độ Richter. Nếu là du khách ưa khám phá, bạn có thể thuê thuyền đi vào bên trong ngọn núi lửa lớn nhất thế giới. Đây là ngọn núi hết sức thú vị khi miệng núi nằm sâu 400m dưới mặt nước biển. Các chuyên gia dự đoán rằng, núi lửa trên vùng biển này có thể phun trào bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, điều này vẫn không thể ngăn cản bước chân du khách đến với hòn đảo xinh đẹp này hàng năm.

Bạn hãy cùng tôi lang thang trên bầu trời cùng với những chòm sao quan trọng trong việc định hướng đó là những chiếc la bàn thiên nhiên hay những “chìa khóa của bầu trời”.

Chòm sao Bắc Đẩu – Chòm sao Gấu Lớn (Ursa Major)

Ảnh : Chòm sao Gấu Lớn với bảy sao dạng gàu có tên gọi Bắc Đẩu

Người Trung Quốc có câu “Biết được Bắc Đẩu, đi khắp thế gian”. Chòm sao Bắc Đẩu(1) ngày nay theo phân chia 88 chòm sao trên bầu trời của Hiệp Hội Thiên Văn Quốc Tế(2) thì nó là một phần của chòm sao Gấu Lớn (Ursa Major), đó là 7 ngôi sao có hình dạng chiếc gàu xuất hiện ở phía bắc khi hoàng hôn xuống trong những đêm mùa xuân và hè.

Thiên văn phương đông trong đó có Việt Nam gọi nó là Bắc Đẩu Thất Tinh, nó còn xuất hiện trong rất nhiều nền văn hóa, với người Mỹ nó có tên gọi “Cái Muỗng Lớn” (Big Dipper) vì hình dạng rất đặc biệt trên bầu trời.

Điểm đặc biệt của chòm Bắc Đẩu ngoài hình dạng ra chính là ở công dụng xác định phương hướng, nó giúp chúng ta xác định chính xác hướng bắc trong trường hợp khó quan sát được sao Bắc Cực (Polaris) – sao nằm tại cực bắc trong chòm Gấu Nhỏ (Ursa Minor) vốn không phải là một ngôi sao sáng lắm

Thẳng theo cạnh gàu nối liền 2 sao β và α của chòm Gấu Lớn là chỉ thẳng hướng bắc và gấp khoảng 5 lần đoạn đó sẽ giúp chúng ta tìm đến sao Bắc Cực.

Ngoài xác định phương hướng chòm Gấu Lớn còn là một chòm sao “chìa khóa” quan trọng giúp cho những người mới quan sát bầu trời định vị được các chòm sao khác quanh nó.

Ảnh: Chòm Gấu Lớn (Đại Hùng) thường được dùng để mốc để nhận diện các chòm sao quan trọng khác.

1. Đến chòm Sư Tử(Leo): Cạnh gàu từ sao δ đến  γ sẽ dẫn ta đến sao Regulus là sao sáng nhất trong chòm Sư Tử còn được gọi là trái tim của mãnh sư.

2. Đến chòm Mục Phu(Bootes): Nương theo cán gàu vẽ một đường cong ra ngoài, lấy tâm là sao Denebola là sao sáng ở đuôi của chòm Sư Tử ta sẽ nhìn thấy ngôi sao Arcturus có màu vàng cam trong chòm Bootes. Arcturus rất dễ nhận biết vì nó là sao sáng thứ 3 trên bầu trời đêm.

3. Đến chòm Song Tử(Gemini): Nối 2 ngôi sao δ và sao β, ta lại kẻ một vạch dài ra phía trước, đường ấy sẽ dẫn tới sao Castor trong chòm Song Tử. Sẽ không khó để nhận biết chòm Song Tử với hai anh em sao sáng Pollux và Castor cạnh nhau ở phần đầu của chòm.

4. Đến chòm Tiên Hậu(Cassiopeia): Từ ngôi sao ε của chòm Gấu Lớn, ta nối thẳng vào sao Bắc Cực và kẻ một đường nối đi suốt luôn sang hướng bên kia thì găp sao γ của chòm Tiên Hậu. Chòm Tiên Hậu có dạng chữ M ở phía đối diện với chòm Gấu Lớn qua sao Bắc Cực nên khi chòm Gấu Lớn bắt đầu lặn mất thì chòm Tiên Hậu mới hiện lên ở hướng đông và ngược lại.

5. Đến chòm Ngự Phu(Auriga):Ở cuối cán gàu có 2 ngôi sao là η và ζ. Ta lại nối 2 sao đó và vạch một đường kẻ dài ngang phía trên miệng gàu. Nó sẽ dẫn đến ngôi sao Capella trong chòm Ngự Phu.

————————————————————————————————————————-

Chòm Sao Thợ Săn(Orion)

Chòm sao Orion, chòm sao đặc trưng của bầu trời mùa đông và mùa xuân

Chòm sao Thợ Săn là chòm sao của mùa đông, hẳn bất kì ai trong số chúng ta cũng ấn tượng với hình dáng như chiếc nơ của nó với 3 sao thẳng hàng nằm ở thắt lưng của chàng tráng sĩ.

Hình tượng của chòm Orion là chàng thợ săn dũng mãnh

Ở Việt Nam trong dân gian còn có tên gọi là Sao Cày cho phần giữa của chòm vì nó giống như hình của chiếc lưỡi cày.

Trong trường ca Odyssey của Homer, chòm sao Orion là một trong những chiếc la bàn tự nhiên mà chàng Odysseus đã sử dụng trong chuyến hải trình dài dằng dặc của mình tìm đường về với quê hương.

Phía dưới 3 sao thắt lưng thẳng hàng của chòm cũng là 3 đốm sáng nhỏ thẳng hàng tạo thành thanh kiếm của chàng Orion, vùng giữa chính là cụm tinh vân Orion nổi tiếng: M42, M43…

Thẳng theo hướng của thanh kiếm là gần như chính xác hướng Nam, quả là một chiếc la bàn tự nhiên tuyệt diệu.

Từ chòm Orion chúng ta có thể tìm ra rất nhiều chòm sao khác xuất hiện vào mùa đông và đều là những chòm sao sáng của bầu trời.

1- Sao Sirius và chòm Canis Major (Đại Khuyển)

Hãy kéo dài 3 sao thẳng hàng ở thắt lưng của Orion bạn sẽ gặp một ngôi sao sang xanh rực rỡ đó chính là sao Sirus trong chòm Đại Khuyển. Sirius còn gọi là sao Thiên Lang, ngoại trừ các hành tinh nó là ngôi sao sáng nhất của bầu trời đêm. Sirius cách chúng ta 8.6 năm ánh sáng.

2- Sao Procyon – Chòm Canis Minor (Tiểu Khuyển) và Tam Giác Mùa Đông

Procyon là ngôi sao sáng thứ 8 trên bầu trời cùng với Sirus và Betelgeuse (chòm Orion) tạo thành một tam giác đều với 3 đỉnh rực sáng.

3-Sao Aldebaran và chòm Taurus (Kim Ngưu) – Cụm sao Tua Rua

Aldabaran, ngôi sao có màu đỏ cam là một nhánh của chữ V- sừng bò của chòm Taurus. Nó là ngôi sao sáng thứ 13 trên bầu trời. Hãy kẻ đường thẳng từ 3 sao thắt lưu của Orion nhưng ngược hướng với Sirus để tìm ra Aldebaran.
Gần chòm Taurus có một cụm sao mờ rất nổi tiếng đó là Pleiades hay ở Việt Nam còn gọi là Tua Rua. Cụm sao này còn gọi là sao Mạ vì xuất hiện lúc sáng sớm vào đầu tháng 6 thời điểm gieo mạ.

4- Chòm Gemini (Song Tử)

Sẽ không khó xác định chòm Gemini vào lúc này( tháng 2/2008) vì đang có Sao Hỏa sáng đỏ ở trong chòm. Nhưng vào những lúc khác bạn có thể dùng sao Betelguese và thắt lưng của Orion để xác định sao hai sao Pollux và Castor trong chòm Gemini.

5- Chòm sao Auriga (Ngự Phu)

Ở trên đầu của chòm sao Orion, xuôi theo thanh kiếm về hướng bắc các bạn sẽ bắt gặp một chòm sao có hình ngũ giác đó là chòm Auriga(Ngự Phu) trong đó có sao Capella là sao sáng thứ 6 của bầu trời.

6- Lục Giác Mùa Đông
Các sao sáng của những chòm sao trên hợp thành các đỉnh của 1 lục giác gọi là Lục Giác Mùa Đông.

Đỉnh lục giác là các sao:
-Sirius: sao sáng nhất bầu trời (chòm Canis Major – Đại Khuyển)
-Rigel: sáng thứ 7 (Chòm Orion- Thợ săn)
-Aldebaran: sáng thứ 13 (Chòm Taurus – Kim Ngưu)
-Capella : sáng tứ 6 (chòm Auriga – Ngự Phu)
-Pollux và Castor: sáng thứ 16 và 45 (chòm Gemini – Song Tử)
-Procyon: sáng thứ 8 (chòm Canis Minor – Tiểu Khuyển)
——————————————————————————————————————————————

Chòm Sao Thiên Nga – Thập Tự Phương Bắc

Chòm sao Thiên Nga (Cygnus) xuất hiện trên bầu trời vào những đêm hè với Ngân Hà tựa như dải lụa bạc vắt ngang bầu trời. Sông Ngân khi chảy qua chòm Thiên Nga thì tách ra làm hai nhánh và đây cũng là nơi Ngân Hà nhìn rõ nhất.
Chòm Thiên Nga còn có tên gọi khác là Thập Tự Phương Bắc vì hình dạng như cây thánh giá của nó đối ngược với chòm Thập Tự Phương Nam. Cũng như chòm Thập Tự Phương Nam đây là chòm sao quan trọng trong việc định hướng, đường thẳng nối sao Deneb sao sáng nhất trong chòm ở đỉnh thập tự với sao Gienah ở cạnh sẽ chỉ gần như chính xác hướng Bắc.

Tam giác mùa hè

Theo dòng chảy của sông Ngân chúng ta sẽ bắt gặp tam giác mùa hè với 3 sao sáng: Vega (chòm Lyra – Thiên Cầm) , Deneb (chòm Cygnus – Thiên Nga) và Altair (chòm Aquila – Đại Bàng) với sao Altair là đỉnh nhọn hướng về phía Nam.

Mỗi năm vào tháng 7 với những cơn mưa không dứt, khiến chúng ta nhớ lại câu chuyện buồn của Ngưu Lang – Chức Nữ. Dòng sông Ngân ngăn đôi hai bờ, Ngư Lang ( sao Altair) ở  bờ Tây còn nàng Chức Nữ phía bờ Đông xa hơn về phương bắc. Sao Ngưu Lang rất dễ nhận biết vì cạnh nó nằm giữa và gần như thẳng hàng với hai sao nhỏ.

———————————————————————————————————————————

Chòm Sao Crux – Thập Tự Phương Nam (Nam Thập)

Chòm sao Nam Thập gắn liền với hình ảnh của những vùng đất cực nam, hình ảnh nó xuất hiện trên lá cờ các nước của Châu  Đại Dương.
Trên hải trình xuôi về phương nam khám phá ra các vùng đất mới, khi qua khỏi đường xích đạo và càng dần về phương nam thì các chòm sao dùng để định hướng như Bắc Đẩu và sao Bắc Cực không còn quan sát được nữa. Lúc này chòm Nam Thập chính là chiếc la bàn tin cậy cho các nhà thám hiểm.

Ảnh: Chòm sao Thập Tự trên lá cờ nước Úc
Khác với bắc cực, nam cực không có sao để làm mốc.Thật ra là có, đó là sao Sigma(σ) của chòm Octans (Kính bát phân), chòm sao được đặt theo tên của một dụng cụ đo góc trong thiên văn và hàng hải. Thế nhưng, với độ sáng biểu kiến là + 5.5 gần như sao Sigma Octantis cực kì khó nhận biết bằng mắt thường. May mắn thay, chòm Nam Thập cũng hữu dụng như chòm Bắc Đẩu để xác định phương hướng. Kéo dài cây thánh giá sẽ cho ta gần như chính xác hướng nam.

Chúng ta đã dạo một số chòm sao qua các chòm sao có tác dụng định hướng của bầu trời đêm. Nắm được qui luật và các đặc điểm của bầu trời sẽ khiến bạn càng yêu nó hơn. Bất cứ lúc nào bạn ra ngoài và có một bầu trời sao lấp lánh ở trên đầu, hãy đừng quên quan sát nhé !

Đó là Thiền….

“Em không thể sống nếu thiếu Anh”

Là câu Ba không muốn nghe từ Con Gái.

Tình yêu không là điều gì sai trái.

Chỉ vì Con tìm chưa đúng nửa mà thôi.

“Em không thể sống nếu thiếu Anh”

Là câu Ba không muốn nghe từ Con Gái

Dù cho Hắn có là con người vĩ đại

Có đáng thế không, Con Gái của Ba à?

“Em không thể sống nếu thiếu Anh”

Là câu Ba không muốn nghe từ Con Gái

Dù Con thấy tâm hồn mình trống trải,

Cũng đừng quên rằng Con vẫn có 1 nơi…

Ba không thể cùng Con đi suốt cuộc đời

Cũng không bên Con mỗi khi khó nhọc

Chỉ một điều Ba mong Con không học

Là cái câu Ba chẳng muốn nghe.

Đừng bắt Ba tìm giúp một nửa của mình

Vì Con biết đó là điều phi lý

Con hãy làm theo con tim và lý trí

Giữa biển người, đừng vội nhé Con yêu.

—————————————–

Ba yêu dấu..

Con hứa…

Một bờ vai vừa đủ để gục đầu

Một ánh mắt hiểu điều Con không nói

Một giọng trầm không bao giờ khiến tim Con đau nhói

Hay chỉ là sự im lặng thấu tận lòng Con

Một người bình thường biết tôn trọng Con

Và cũng đáng để cho Con tôn trọng

Không cần nói nhiều để khiến Con hy vọng

Chỉ cần làm vừa đủ để Con tin

Một người bình thường không quá thông minh

Đôi khi chịu cho Con nâng mình lên chút xíu

Đủ tinh ý để biết khi Con nũng nịu

Nói những điều vô lý cũng nhường Con

Một người bình thường có những tật xấu con con

Để có cái cho Con quan tâm nhắc nhở

Trong mỗi bước đời có điều gì trắc trở

Luôn muốn Con là người biết đầu tiên

Một người bình thường không có quá nhiều tiền

Để Con không thấy mình như thân tầm gửi

Người không bao giờ khiến Con phải tức tưởi

Vì cái cười nhếch mép khẽ thoáng qua

Một người bình thường nhưng biết lo xa

Không để Ba phải bận tâm về Con gái

Biết phân biệt đâu là điều phải trái

Biết khiêm nhường, từ tốn để vươn lên.

Một người bình thường đủ để nhấc Con lên

Như thuở còn thơ Ba hay làm thế

Đủ kiên nhẫn ngồi nghe Con kể lể

Dù thế nào cũng không ngắt lời Con.

Một người bình thường đủ để thay đổi Con

Chín chắn hơn và biết nghĩ về người khác

Biết cảm thông và sẽ chung lòng gánh vác

Những chông chênh, nghịch cảnh trong đời…

Liệu Con có đòi hỏi những điều quá xa vời

Để mỏi mắt cả đời không tìm thấy?

Để Ba đêm đêm trở mình lo ngay ngáy

Con gái mình, một mái đầu xanh…

“Em không thể sống nếu thiếu anh”

Là câu mà Con sẽ không bao giờ nói

Người ta cười, cho lời Con như sương khói

Nhưng đó là lời hứa… của Con gái với Ba.

(sưu tầm)

Tôi rất vinh dự được có mặt tại lễ phát bằng tốt nghiệp của các bạn ngày hôm nay tại một trường đại học danh giá bậc nhất thế giới. Tôi chưa bao giờ có bằng tốt nghiệp đại học. Nói một cách trung thực thì ngày hôm nay tôi tiếp cận nhất với buổi lễ ra tốt nghiệp đại học. Ngày hôm nay, tôi muốn kể cho các bạn nghe ba câu truyện đã từng xẩy ra trong cuộc đời tôi. Chỉ như vậy thôi, không có gì to lớn, chỉ đơn giản là ba câu truyện.

Câu chuyện thứ nhất là về việc kết nối những dấu chấm (Connecting the dots – nối những dấu chấm từ hàng vạn cái chấm hỗn độn – để thấy con đường mình sẽ phải đi)

Tôi đã bỏ học chỉ sau sáu tháng theo học trường cao đẳng Reed, tôi lưu lại đó tạm thời trong vòng 18 tháng nữa trước khi tôi chính thức rời trường Reed.

Tại sao tôi lại bỏ học?
Tôi đã bắt đầu điều đó khi tôi mới được sinh ra. Mẹ ruột của tôi là một nữ sinh viên trẻ, độc thân và bà đã quyết định cho tôi đi làm con nuôi. Bà thực sự muốn tôi được làm con nuôi của những người đã tốt nghiệp đại học. Vì thế, tất cả mọi chuyện đã được sắp đặt để tôi trở thành con nuôi của một cặp vợ chồng luật sư. Tuy nhiên, tất cả chuyện đó đã bị thay đổi ở phút cuối cùng khi tôi vừa cất tiếng khóc chào đời, họ đã đổi ý và muốn nhận một đứa bé gái làm con nuôi chứ không phải tôi.

Chính vì thế, bố mẹ nuôi của tôi hiện giờ đã nhận được một cú điện thoại vào lúc nửa đêm hỏi có muốn nhận tôi, một đứa bé trai được sinh ra không mong đợi, làm con nuôi hay không. Bố mẹ tôi đã trả lời rằng tất nhiên rồi. Tuy nhiên, sau đó, mẹ ruột của tôi biết được mẹ nuôi tương lai của tôi chưa tốt nghiệp đại học và bố nuôi của tôi chưa tốt nghiệp trung học, bà đã từ chối ký vào giấy tờ giao nhận con nuôi. Một vài tháng sau bà mới đồng ý khi bố mẹ nuôi của tôi hứa sẽ cho tôi đi học đại học.

17 năm sau, tôi cũng vào đại học, nhưng tôi đã rất ngây thơ khi chọn một trường đại học danh giá ngang hàng với Stanford. Tất cả tiền tiết kiệm của bố mẹ tôi đã phải dành để đóng học phí cho tôi. Sau sáu tháng, tôi chẳng thấy được ích lợi gì của việc học đại học. Tôi chẳng có một câu trả lời nào về việc tôi sẽ làm gì với cuộc đời của mình và cũng chẳng tin rằng trường đại học có thể giúp tôi trả lời câu hỏi đó. Tôi đã tiêu tất cả tiền tiết kiệm của bố mẹ tôi dành dụm phòng khi về hưu vào trường đại học. Vì vậy tôi đã quyết định bỏ học và tin tưởng rằng rồi mọi chuyện cũng sẽ tốt đẹp thôi. Tại thời điểm đó, mọi việc dường như có vẻ rất khó khăn nhưng khi nhìn lại, tôi lại thấy rằng đó là một quyết định đúng đắn nhất của tôi. Giây phút mà tôi bỏ học, tôi đã từ bỏ những môn học mà tôi không hề thích, thay vào đó, tôi bắt đầu tìm hiểu những môn học khác có vẻ như thú vị hơn rất nhiều.

Mọi chuyện không diễn ra nhẹ nhàng một chút nào. Tôi không có phòng trọ vì thế, tôi phải ngủ nhờ dưới sàn nhà trong phòng trọ của các bạn tôi. Tôi kiếm tiền mua đồ ăn bằng 5$, tiền công trả lại các chai Coca-cola và mối tuần tôi đi bộ 7 dặm qua phía bên kia thành phố để có được một bữa ăn ngon ở trại Hare Krishna. Tôi rất thích những món ăn ở đó. Sau này, tôi mới biết được rằng những gì mà tôi đã phải trải qua khi cố gắng theo đuổi niềm đam mê của mình là vô giá. Tôi sẽ lấy một ví dụ cho các bạn:

Có lẽ ở thời điểm đó, trường Reed là trường duy nhất của cả nước giới thiệu nghệ thuật viết chữ đẹp. Ở tất các các khu học xá, tất cả các poster, tiêu đề của tất cả các tranh vẽ đều được viết tay rất đẹp. Vì tôi đã thôi học và không phải tham gia vào những khóa học bắt buộc thông thường nên tôi đã quyết định tham gia khóa học nghệ thuật viết chữ đẹp. Tôi học cách viết các chữ có nét ở chân, những biến đổi về khoảng cách giữa các nét chữ, học cách trình bầy một bản in lớn sao cho đẹp. Tôi nhận thấy rằng đây là một môn học mang tính nghệ thuật, lịch sử và đẹp một cách tinh vi mà khoa học không thể làm được.

Những thứ đó dường như chẳng có ý nghĩa thực tế gì cho cuộc sống của tôi. Tuy nhiên, 10 năm sau này, khi chúng tôi đang thiết kế thế hệ đầu tiền của máy tính Machintosh, tất cả những điều đó dường như lại trở lại với tôi và chúng tôi đã thiết kế để cài đặt tất cả những mẫu chữ đó vào máy tính, Machintosh là máy tính đầu tiên có những mẫu chữ nghệ thuật rất đẹp. Nếu như tôi không tham gia vào khóa học đó ở trường thì Mac sẽ chẳng bao giờ có nhiều phông chữ như vậy. Kể từ khi Windows copy những mẫu chữ đó của Mac thì không có một máy tính cá nhân nào không có những phông chữ đó. Nếu tôi không bỏ học và không tham gia vào khóa học viết chữ đẹp thì tất cả các máy tính cá nhân bây giờ có thể chẳng có được chúng. Tất nhiên là khi tôi đang ở trường đại học thì tôi không thể kết nối những điểm mốc đó khi nó còn đang ở tương lai phía trước. Nhưng 10 năm sau thì những điều đó rất, rất rõ ràng.

Một lần nữa tôi muốn nói với các bạn rằng, chúng ta không thể biết những điểm mốc có nối kết với nhau trong tương lai không, các bạn chỉ có thể biết những điều đó khi nhìn lại mà thôi. Vì thế, các bạn hãy tin tưởng rằng, theo một cách nào nó, những điểm mốc sẽ nối kết với nhau trong tương lai của bạn. Các bạn cũng cần phải tin vào một số thứ khác như: sự quyết tâm, vận mệnh, cuộc sống, nhân quả hoặc bất cứ cái gì. Phương pháp đó chưa bao giờ làm tôi thất vọng và nó đã tạo ra những thay đổi trong cuộc sống của tôi.

Câu chuyện thứ hai của tôi là về tình yêu và sự mất mát.

Tôi đã rất may mắn khi tôi đã muốn bắt đầu làm việc từ rất sớm. Woz và tôi đã bắt đầu những trang đầu tiên cho lịch sử của Apple trong gara của bố mẹ tôi khi tôi mới 20 tuổi. Chúng tôi đã làm việc rất chăm chỉ để sau 10 năm, từ chỗ chỉ có 2 người, trong cái gara bé nhỏ, Apple đã phát triển thành một công ty trị giá 2 tỷ đô la Mỹ với hơn 4000 nhân viên. Một năm trước đây, chúng tôi vừa mới bỏ đi sáng tạo đầu tiên của mình, máy tính Macintosh và tôi vừa mới bước sang tuổi 30. Sau đó, tôi bị sa thải. Làm sao mà bạn lại có thể bị sa thải bởi một công ty mà bạn đã sáng lập ra nó ? Oh, khi mà Apple đã phát triển lớn hơn, tôi đã thuê một người mà tôi đánh giá là có khả năng cùng tôi lãnh đạo công ty.

Khoảng một năm gì đó, tình hình có vẻ rất khả quan. Nhưng sau đó, quan điểm của chúng tôi về tương lai bắt đầu khác nhau, thậm chí chúng tôi còn trở nên bất hòa. Khi có mối bất hòa đó xẩy ra giữa chúng tôi, hội đồng quản trị đã đứng về phía anh ta, và tôi, ở tuổi 30, đã bị sa thải một cách rất rõ ràng. Những điều mà tôi theo đuổi trong suốt cuộc đời đã biến mất, chúng đã bị phá hủy.

Trong một vài tháng, tôi đã thực sự chẳng biết phải làm cái gì. Tôi cảm giác rằng mình đã làm cho những thế hệ đi trước tôi thất vọng và rằng tôi đã đánh rơi lá cờ khi nó đã được chuyền đến tay tôi. Tôi đã gặp David Packard và Bob Noyce, cố gắng xin lỗi cho việc cư xử không hay của mình. Tôi đã thua một cách rõ ràng và thậm chí, tôi đã có ý định bỏ cuộc. Nhưng có một cái gì đó bắt đầu chậm chậm sáng lên trong tôi. Tôi vẫn rất yêu quý những gì tôi đã tạo ra. Sự việc xẩy ra ở Apple có thay đổi tình yêu đó một chút nhưng trong tôi, tình yêu ấy vẫn còn. Chính vì thế, tôi đã quyết định bắt đầu lại.

Ngay lúc đó tôi không nhận thấy, nhưng sau này, tôi mới biết rằng việc tôi bị Apple sa thải hóa ra lại là một việc tốt đẹp nhất trong cuộc đời tôi. Gánh nặng của sự thành công đã được thay thế bằng ánh sáng của sự bắt đầu mới tuy không có điều gì chắc chắn. Tôi đã để cho mình tự do bước vào một quãng đời đầy những sáng tạo của cuộc đời mình.

Trong khoảng 5 năm sau đó, tôi đã bắt đầu xây dựng công ty NeXT và một công ty khác tên là Pixar. Tôi gặp và đã yêu một người phụ nữ tuyệt vời, chính là vợ tôi sau này. Pixar đã sáng tạo ra phim truyện hoạt hình máy tính đầu tiên trên thế giới, câu chuyện đồ chơi. Hiện tại, nó đã trở thành xưởng phim hoạt hình thành công nhất trên thế giới. Một sự kiện thay đổi đáng ghi nhớ đã xẩy ra khi Apple mua NeXT, tôi trở lại Apple, những kỹ thuật mà NeXT đã phát triển trở thành nguồn sinh khí cho thời kỳ phục hồi của Apple.

Tôi và Laurene cũng có một gia đình hạnh phúc.

Tôi hoàn toàn tin tưởng rằng tất cả những điều đó sẽ chẳng bao giờ xẩy ra nếu tôi không bị Apple sa thải. Ðó là một viên thuốc đắng nhưng tôi chắc bệnh nhân sẽ rất cần đến nó.

Ðôi khi cuộc sống dường như muốn cố tình đánh ngã bạn. Nhưng hãy đừng mất lòng tin. Tôi biết chắc chắn rằng, điều duy nhất đã giúp tôi tiếp tục bước đi chính là tình yêu của tôi dành cho những gì tôi đã làm. Các bạn phải tìm ra được cái các bạn yêu quý. Ðiều đó luôn đúng cho công việc và cho cả những người thân yêu của bạn. Công việc sẽ chiếm phấn lớn cuộc đời bạn và cách duy nhất để thành công một cách thực sự là hãy làm những việc mà bạn tin rằng đó là những việc tuyệt vời. Và cách để tạo ra những công việc tuyệt vời là bạn hãy yêu việc mình làm. Nếu như các bạn chưa tìm thấy nó, hãy tiếp tục tìm kiếm. Ðừng bỏ cuộc bởi vì bằng trái tim bạn, bạn sẽ biết khi bạn tìm thấy nó. Và cũng sẽ giống như bất kỳ một mối quan hệ nào, nó sẽ trở nên tốt dần lên khi năm tháng qua đi. Vì vậy hãy cố gắng tìm kiếm cho đến khi nào bạn tìm ra được tình yêu của mình, đừng từ bỏ.

Câu chuyện thứ ba của tôi là về cái chết.

Khi tôi 17 tuổi, tôi đã đọc được một câu châm ngôn như sau: Nếu bạn sống mỗi ngày đều như ngày cuối cùng của cuộc đời mình, một ngày nào đó bạn sẽ hoàn toàn tin tưởng rằng bạn đã đúng. Câu châm ngôn đó đã để lại ấn tượng rất sâu trong tôi và kể từ đó, trong suốt 33 năm qua, tôi luôn nhìn vào gương mỗi buổi sáng và tự hỏi mình: nếu ngày hôm nay là ngày cuối cùng của cuộc đời tôi, tôi sẽ muốn làm gì và tôi chuẩn bị làm gì hôm nay? Và nếu trong nhiều ngày, câu trả lời vẫn là “không” thì tôi biết, tôi cần phải thay đổi điều gì đó.

Suy nghĩ rằng mình sắp chết chính là điều quan trọng đã động viên tôi tạo ra cơ hội lớn cho cuộc đời mình. Bởi vì tất cả mọi điều từ sự kỳ vọng của mọi người vào bạn, tất cả mọi niềm tự hào cho đến nỗi sợ phải đổi mặt với sự xấu hổ hay thất bại, tất cả sẽ biến mất khi bạn phải đổi mặt với cái chết. Khi đó, chỉ còn lại điều gì thực sự quan trọng.Ý nghĩ rằng chúng ta đang đối mặt với cái chết, khi chúng ta sắp chẳng còn gì nữa, là cách tốt nhất mà tôi biết để tránh khỏi việc chúng ta cảm thấy sợ hãi khi sắp đánh mất đi thứ gì đó.

Chẳng có lý do gì để bạn không lắng nghe sự mách bảo của trái tim mình.

Khoảng một năm trước đây tôi đã bị chẩn đoán là bị ung thư. Tôi đã chụp cắt lớp lúc 7:30 sáng và trên phim hiện rõ ràng một khối u trong tuyến tụy. Thậm chí tôi chẳng biết tuyến tụy là cái gì. Các bác sỹ nói với tôi rằng đây là một dạng của ung thư và bệnh này không chữa được, rằng tôi nên chuẩn bị tinh thần mình sẽ chỉ sống được từ 3 đến 6 tháng nữa thôi. Bác sỹ của tôi khuyên tôi về nhà và sắp xếp lại các công việc của mình, đó là cách họ nói khi khuyên bệnh nhân chuẩn bị cho cái chết. Ðiều đó có nghĩa là hãy về và sử dụng mấy tháng còn lại để nói với các con bạn những gì mà bạn dự định sẽ nói với chúng trong khoảng mười năm tới. Ðiều đó cũng có nghĩa là hãy cố gắng kín đáo để gia đình bạn có thể chấp nhận điều này một cách dễ dàng hơn. Ðiều đó có nghĩa là bạn hãy nói lời vình biệt.

Tất cả mọi ngày tôi đều sống với sự chẩn đoán đó. Sau đó, vào một buổi tối, tôi tiến hành kiểm tra sinh thiết, họ đút một cái ống qua cổ họng tôi, luồn sâu xuống dạ dày, sâu xuống ruột, ấn một cái kim vào tuyến tụy của tôi để lấy mẫu một số tế bào của khối u. Khi đó, tôi rất bình thản, nhưng vợ tôi, người có mặt lúc đó đã kể với tôi rằng khi các bác sỹ phân tích những tế bào đó dưới kính hiển vi, họ đã reo lên khi phát hiện ra rằng đây là một trường hợp ung thư tuyến tụy hiếm hoi có thể chữa được bằng cách phẫu thuật. Tôi đã được phẫu thuật và bây giờ tôi đã khỏe lại.

Ðó là cảm giác mà tôi đã có khi phải đối mặt với cái chết và tôi cũng hy vọng tôi sẽ còn cái cảm giác đó một vài thập kỹ nữa. Khi đã từng trải qua điều đó, tôi có thể nói với các bạn một cách chắn chắn hơn là chỉ đơn thuần nhắc đến cái chết như là một điều hữu ích nhưng chỉ hoàn toàn là một nội dung mang tính trí tuệ mà thôi.

Không ai muốn chết. Thâm chí những người muốn được lên thiên đàng cũng không muốn chết chỉ vì muốn được lên đó. Và cái chết là cái đích mà tất cả chúng ta đều phải đến, không ai trong chúng ta thoát khỏi nó. Và đó là cách mà nó phải diễn ra bởi lẽ cái chết chính là sáng tạo tuyệt vời nhất của cuộc sống. Ðó chính là tác nhân thay đổi cuộc sống. Nó loại đi những người già để mở đường cho những người trẻ. Ngay lúc này, các bạn đang là những người trẻ tuổi, nhưng sẽ không lâu nữa, khi các bạn tốt nghiệp, rồi trở nên già đi, và sẽ bị loại bỏ.

Tôi xin lỗi vì có vẻ như tôi hơi xúc động nhưng điều đó là sự thật.

Thời gian của các bạn là có hạn, vì thế đứng lãng phí để sống cho một cuộc đời ai đó. Ðừng nhốt mình trong những tín điều nào đó, sống như vậy là sống bằng suy nghĩ của những người khác.Ðừng để quan điểm của những người khác làm mờ nhạt đi quan điểm của chính bản thân bạn.

Ðiều quan trọng nhất là bạn hãy dũng cảm đi theo sự mách bảo của trái tim và trực giác của mình. Bằng cách nào đó, chúng biết rõ bạn thực sự muốn trở thành cái gì. Những điều khác chỉ là thứ yếu.

Khi tôi còn trẻ, có một cuốn sách kỳ lạ được xuất bản với cái tên Cẩm nang toàn thế giới, cuốn sách này giống như kinh thánh của thế hệ chúng tôi. Người sáng tạo ra cuốn sách này là Steward Brand, một nghiên cứu sinh ở Menlo Park , cách đây không xa. Anh ta đã tạo ra nó bằng cảm giác đầy tính thi sỹ của mình. Thời điểm đó là vào cuối thập kỷ 60, trước khi có máy tính cá nhân và máy tính xách tay. Tất cả cuốn sách được đánh bằng máy chữ, cắt bằng kéo và bằng máy ảnh. Nó giống như trang Google trên giấy vậy, 35 năm trước khi có trang Google. Nó thực sự mang tính duy tâm, được tạo ra từ những công cụ tinh xảo và những ý tưởng vĩ đại.

Steward và các đồng sự của ông đã xuất bản một số tập của Cẩm nang toàn thế giới và sau đó, họ xuất bản tập cuối cùng. Thời gian đó vào khoảng giữa những năm 70 và tôi chỉ bằng tuổi các bạn bây giờ. Ở trang bìa sau của cuốn sách có in ảnh một con đường vùng nông thôn trong ánh bình minh, điều mà bạn có thể tìm thấy sự an bình nếu bạn là người ưa mạo hiểm. Bên dưới tấm ảnh có dòng chữ: “Hãy luôn khao khát. Hãy cứ dại khờ“ Ðó là lời tạm biệt của họ khi kết thúc cuốn sách. “Hãy luôn khao khát. Hãy cứ dại khờ” Và tôi luôn cầu chúc điều đó cho chính mình. Ngày hôm nay, các bạn đã tốt nghiệp và chuẩn bị bước vào con đường mới, tôi cầu chúc điều đó cho các bạn.
Hãy luôn khao khát. Hãy cứ dại khờ.

Cảm ơn các bạn rất nhiều.
http://news.stanford.edu/news/2005/june15/jobs-061505.html English version
http://www.youtube.com/watch?v=UF8uR6Z6KLc Youtube Video